Aynı Yatakta Yatmamız Bebeğim için İyi mi, Kötü mü?

Bebeklerin anneleriyle birlikte yatmaları dünya nüfusunun hemen hemen %90’ı için geçerli bir standarttır ama çoğu Batı ülkesindeki çocuk bakım uzmanları bunu tavsiye etmezler. Bunun bir sebebi güvenliktir, çünkü yapılan çalışmalar, birlikte uyuma ile bebeklerde görülen ani bebek ölümü sendromu (SIDS) arasında az da olsa bir artış tespit etmişlerdir, yine de bu riski azaltmak için bazı önlemler alınabilir. Buna ilaveten, ana-babalarmın yatağında uyumaya alışan bebeklerin, buna bir defa alıştıktan sonra oradan ayrılmalarının zor olduğu korkusu da vardır.

Bütün bu korkulara rağmen, anne ile bebeğin birlikte uyuması birçok Batı ülkesinde gittikçe artmaktadır. ABD’li ana-babalarla yapılan bir çalışma bebekleri ile tüm gece veya gecenin bir bölümünde birlikte yatan annelerin sayısının 1993 ila 2000 yılları arasında %12,8 ile ikiye katlandığını, yapılan ayrı bir araştırma da İngiltere’deki annelerin hemen hemen yarısının doğumdan sonraki ilk ayda yataklarını bebekleri ile bir şekilde paylaştıklarını ve bebekler üç aylık olduğunda da bu oranın %29’a düştüğünü saptadı.

Birlikte yatma savunucuları ise, bunun meme vermeyi kolaylaştırdığını, bebeğin gelişimini desteklediğini ve bağlanmayı geliştirdiğini iddia ederler ve aslında ana-babalarm bebeklerini daha yakından gözlemlemesine fırsat vermek suretiyle SIDS riskini de azalttığını söylerler. Araştırmalar, bebekleriyle bir yatağı paylaşan annelerin yalnız yatan bebeklerin annelerine göre emzirme oranlarının hakikaten daha yüksek olduğunu doğrulasa da, burada bebeğiyle birlikte yatmayı seçmek ile bu seçimi yapan annelerin pek çoğunun zaten emzirme konusunda da özellikle istekli olduğu gerçeğini birbirinden ayırmak oldukça zordur. Yapılan küçük bir çalışmada, anneleri ile aynı yatakta yatan, annelerinin yatağına bitiştirilmiş yanı açık bir beşikte yatan ve yalnız başına kendi yatağında yatan bebekler filme alındı ve yalnız yatanlara göre anneleriyle yatan ve beşikte yatanların daha sık beslenme girişiminde bulundukları ve beslenmede daha başarılı oldukları bulundu. Bu durumun da anne sütünü artırmaya yardımcı olduğunu düşünebiliriz. Ama diğer bir çalışmada da annesiyle birlikte uyuyan bebeklerle yataklarında yalnız uyuyanlar arasında kilo alma bakımından hiç bir fark olmadığı bulundu.

Birlikte uyumanın beyin gelişimine iyi geldiği iddiasının kanıtları ise derme çatmadır. 205 çocuğu doğumlarından başlayıp on sekiz yaşına kadar takip eden bir inceleme, bu bebeklerden anneleri ile bir yatağı paylaşanların altı yaşına geldiklerinde hafıza ve karar verme gibi alanlarda daha iyi kavramsal performans gösterdiklerini ama aynı bebeklerin on sekiz yaşına geldiklerinde kavramsal, sosyal, duygusal veya gelişim olgunluğu konularında çok az veya hiç fark göstermediklerini bulmuştur. Buna ilaveten, yalnız uyuyan 175 bebek ve düzenli olarak annesi ile uyuyan 29 bebek üzerinde, bebekler dört aylık olduklarında yapılan ayrı bir araştırma da yalnız uyuyanların genellikle annesi ile uyuyanlara göre daha az asabi olduğunu bulmuştur.

Burada ana problemlerden biri “birlikte uyuma” kavramının araştırmacılar, sağlık uzmanları ve an a-babalar tarafından farklı şekillerde tanımlanmasıdır. Araştırmacılar birlikte uyumayı genellikle aynı yatağı değil aynı odayı paylaşmak olarak tarif ederler, halbuki sağlık uzmanları bunu yatağı paylaşmak olarak kullanırlar. Birlikte yatma savunucuları çocukken anneleri ile birlikte yatan kadınların kendilerine daha güvenli olduğunu söyleyen bir çalışmayı sıklıkla tekrarlarlar ama bu çalışma aslında birkaç yıl ana-babaları ile aynı yatakta yatan değil aynı odayı paylaşan kadınlardan bahsetmektedir.

Gerçek şudur ki birlikte yatmanın fiziksel ve duygusal faydaları konusunda çok kısıtlı sayıda kaliteli araştırma vardır ve bu sebepten dolayı da kesin karar henüz belli değildir.

Güvenli olup olmadığı konusu da açık olmaktan çok uzaktır. SIDS’den ölen bebeklerin özelliklerini inceleyen çalışmalar, olası bir ölüm sebebi olarak birlikte uyumayı bel ideseler de, bu sebebi birlikte uyumakla beraber görülen fakirlik, ana-babanın sigara içmesi veya bebeğin yüzükoyun uyuması gibi diğer unsurlardan tamamıyla ayırmak oldukça zordur. Ana-babalarıyla aynı yatağı paylaşan bebeklerin SIDS’dan ölme riski her ailenin kendine has özelliklerine göre farklılaşır; sigara içmeyen ana-babaların ailelerinde bu riskte herhangi bir artış olmazken, sigara içen bir ebeveyn ile birlikte divanda uyuyan bir bebek için bu risk on iki misli artış gösterir.

Bu belirsizliğe baktığımızda, bu konuda her ailenin neyin en iyi olduğunun kararını kendisinin vermesi daha doğru görülüyor. Eğer yine de bebeğinizle aynı yatağı paylaşmak istiyorsanız; SIDS riskini arttırabilecek olan unsurların, sigara içmek, bebekle birlikte bir koltukta uyumak ve alkol veya uyuşturucu kullanmak olduğunu hatırlamanız gerekir. Bebeği fazla sıcak bir ortamda tutmak ve yastıklarla çevrelemek de olası risklerdir ve bu sebeple önlenmeleri için tedbir alınmalıdır.