Bebekler Gece ile Gündüzün Farkını Bilirler mi?

Yeni doğanlar en azından ilk bir-iki hafta çok uyurlar. Genellikle şoktaki ana-babaya bu büyük bir rahatlık sağlar. Bir yeni doğan ortalama on altı ila on sekiz saat civarında bir uykuyu gününe sığdırmayı başarırken, bu süre bir aylık olduğunda on dört ila on beş saate düşer. Bu aşamada, bebeğin uyku düzenini etkileyen dışarının aydınlık veya karanlık olması değil karnının doluluğudur, ama ikinci ila üçüncü aylara gelindiğinde artık gece ile gündüz kavramlarını anlamaya başlar.

Uzun uçak yolculuğu sonrası bedensel ritim bozukluğu (jet-lag) yaşamış kişilerin iyi bildiği gibi, biz insanların kesinlikle değişmez bir vücut saati vardır ki bu da bedenimizin günün saatine göre değişik tepkiler verdiği anlamına gelir. Karanlık basarken, uykuyu destekleyen melatonin hormonunu daha fazla üretiriz ve böylelikle gece ilerledikçe uykumuz giderek artar.

Öyleyse bebekler ne yaparlar? Vücudun ana saati beynin ön tarafında üst kiyazmatik çekirdek (SCN) denilen bir bölgede bulunur. Gözlerle direkt bağlantılıdır ve parlak ışığa maruz kalma ile ileri veya geri ayarlanabilir; işte bu sayede de bir zaman diliminden diğerine geçtiğinizde birkaç gün içinde vücut kendini yeniden ayarlamayı başarır. SCN’nin hamileliğin yirminci haftası civarında geliştiği düşünülür ve ceninler günün değişik saatlerine göre farklılaşan kalp atış hızları, nefes hareketleri ve hormon seviyeleri sergilerler – ama büyük ihtimalle bu ritimler bebeklerin kendilerinden değil annelerinden gelen sinyallerle yönlendirilmektedir.

SCN doğumdan sonra giderek olgunlaşır. Bebeklerin uykuları, ilk birkaç haftada yirmi dört saate oldukça eşit bir şekilde yayılırken, altı haftalık olduklarında çoğu bebek gündüzleri biraz daha hareketli, geceleri de daha uykulu olur ve üç aylık olduklarında da geceleri bebeklerin kanlarında daha yüksek seviyelerde melatonin hormonu tespit edilebilir.

Büyük anneniz size bir bebeğin bütün gece uyumasını sağlamak için en iyi yolun onu gündüzün bahçeye çıkarmak olduğunu söyleyebilir. Her ne kadar bunun annelerin biraz huzur ve sessizlik elde edebilmek için yaptıkları bir numara olduğunu düşünseniz de, onlar doğruyu söylüyor olabilirler: araştırmalar gündüzün bolca parlak güneş ışığı gören iki ila üç aylık bebeklerin geceleri daha iyi uyuduklarım göstermiştir. Bu büyük ihtimalle insanların jet-lag’i güneşe çıktıklarında daha çabuk atlatmaları ile aynı gerekçeye dayanır – parlak ışık bedenin ana saatini ayarlamak ve onun düzgün çalışmasını garantilemekte çok önemli bir rol oynar.