Bebekler Neden Önce Baba Derler?

Konuşmayı öğrenmek yetmişten fazla farklı kas ve beden parçasının koordinasyonunu gerektirir ve insanların yaptığı fiziksel hareketlerin en karmaşıklarından biridir. Bu sebeple dili hakkıyla öğrenmenin ortalama beş yıl alıyor olmasına belki de şaşmamak gerekir.

Bebekler yedi veya sekiz ay civarlarında agulamaya başlarlar. Austin’deki Texas Üniversitesi’nden Barbara L. Davis dünyayı dolaşarak bu ilk sesleri toplamaya ve anlamlandırmaya çalışıyor. Bebeklerin önlüklerine takılan minik mikrofonlarla Çin, Ekvator ve Romanya gibi birçok ülkeden bebek seslerini kaydetti. Amerikalı, Fransız, Hollandalı ve Berber bebeklerin çıkardıkları, sesleri de dinledi. Kendisi “Bu agulama döneminde çocukların birbirlerine müthiş benzediğini bulduk” diyor.

“b”, “d”, “m” ve “g” gibi seslerin “ah” ile birleştirilerek çıkarılmasının en kolay olduğu düşünülüyor; bu yüzden de bebekler o seslerle başlıyorlar. “Dudaklarınızı açıp kapatınca “ba ba ba” sesi çıkıyor” diyor Davis. Bebekler dillerini pek iyi kontrol edemediklerinden diğer sesleri çıkaramazlar ama dillerini öne arkaya hareket ettirebilirler. Davis “Eğer dilinizi ağzınızın ön tarafına koyarsanız “da da da” ve arkasına koyarsanız “ga ga ga” seslerini alırsınız” diyor.

Bu dönemde bebeklerin bir iletişim çabası içinde oldukları söylenemez, onlar sadece daha sonraki konuşma dillerinin temelini oluşturacak ritmik sesler üretmektedirler. Her ne kadar çoğu ana-baba, bebeğin “Anne” ve “Baba”yı hayatında en önemli kişiler oldukları için ilk söylediğini düşünseler de, çıkardığı seslerin on ay ila bir yıldan evvel anlam kazanmadığı tahmin ediliyor. Bu yüzden, eğer bebeğiniz “Anne”den önce “Baba” diyorsa bu mutlaka babasını sizden daha çok seviyor anlamına gelmez.

Bebeklerin pek çoğu “da” ya da “ba”yı “an”dan daha önce söyleme eğilimindedir. Lincoln’daki Nebraska Üniversitesi’nden Jordan Green “Erken konuşma sesleri dudaklar, çene ve yumuşak damağın birlikte hareketi ile üretilir” diyor. “Ba” ve “da” sesleri de böyle üretilir ama “an” sesi dudaklar ve çeneyi hareket ettirirken yumuşak damağı rahatlatmak suretiyle sesin genze girmesini gerektirir.

Yetişkinler de “da” ve “ba” seslerini “ma” ve “an” seslerinden daha fazla kullanırlar; bebekler de bu durumu anlamış görünüyorlar. Davis “Tüm dünya dillerinde en sık rastlanan ses ‘da’ sesidir” diyor. “Büyük ihtimalle bebeklerin “Anne”dan önce “Baba” demelerinin sebebi de bu oral sesten daha çok üretiyor olmalarıdır”.

Belki de bu kelimelerin neden var oldukları da böyle açıklanır; tüm tarih boyunca anne-babalar bebeklerinin bu ilk çıkardıkları sesleri alıp kendilerini tanımlamak için kullanmış olabilirler. Hakikaten bebeklerin “anne” ve “baba” için kullandıkları sesler tüm dillerde birbirlerine oldukça benzerler. Baba İngilizce, Fransızca, Çince/Farsça/Türkçe ve Arami dillerinde sırasıyla “dada”, “papa”, “baba” ve “abba”dır; anne ise İngilizce, Çince ve Swahili dillerinde “mama”, Japoncada ise “haha”dır. Mesela Japoncada babanın “chichi” olması gibi bazı istisnalar da vardır ama bunların sayılarının az olduğu düşünülmektedir.