İkiz Doğurmak Genetik midir?

Bazı insanlar, aralarında daima özel bir bağ olacak birbirinin eşi iki bebek fikrini mutlulukla karşılarken, bazıları da bu olasılık karşısında korkuyla titrer; ama siz ailenizde hiç olmadığı için ikiz sahibi olma ihtimalini göz ardı ediyorsanız, bunu bir daha düşünmenizde fayda vardır.

İki tip ikiz vardır: tek yumurta ikizi (monozigotik); tüm ikizlerin üçte birini oluşturur ve çift yumurta ikizi (dizigotik) ki bu da geri kalan üçte ikiyi oluşturur. Her ne kadar çift yumurta ikizlerinin bir dereceye kadar genetik olduğu görülüyor olsa da, tek yumurta ikizlerinin (bir embriyonun döllendikten hemen sonra ikiye ayrılmasıyla oluşur) tamamıyla rastlantısal olduğu görülmektedir.

Kendilerine “eş ikizler” denmesine karşın onlar aslında hiç de eş değillerdir. Her ne kadar aynı genlerle hayata başlasalar da, bir bebeğin büyümesi için gereken çok sayıda hücre bölünmesi sırasında gen değişiklikleri ortaya çıkar. Bu da neden bazen ikizlerden sadece birinde genetik bir hastalığın görüldüğünü açıklar. Embriyonların rahmin tam olarak neresine tutundukları da ne kadar kan veya toksine maruz kaldıklarını etkiler ve büyümelerinde farklara yol açar.

Çift yumurta ikizleri anne ailesinde tekrarlanıyor gibi görünür; eğer anneniz veya kız kardeşinizin ikizleri varsa, sizin de ikiz sahibi olma olasılığınız normal bir kadına göre iki mislidir. Çünkü bu durum yumurtlama zamanında birden fazla yumurta salmak gibi genetik bir faktörün varlığı ihtimalini düşündürür. Çift yumurta ikizi sahibi olma ihtimali yaş ilerledikçe dörde katlanır çünkü havuzdaki geri kalan yumurtalar yavaş yavaş azalmaya başlar ve vücut yumurtalıkların yumurta salmasını tetikleyen hormonları daha fazla miktarlarda üretir.

Her ne kadar dünyadaki tek yumurta ikizlerinin sayısı nispeten sabitse de çift yumurta ikizlerinin sayısı çok değişkendir; bunun da genetik faktörlere dayandığı düşünülür. Nijerya’da doğan her on bir bebekten biri ikizken, bu oran Japonya’da iki yüz ellide birdir. Avrupa ve ABD’de ise her bin doğumdan on ile yirmi tanesi ikizdir.

Kendilerine tek bir embriyon transfer edilmiş olsa bile, IVF gören kadınlarda tek yumurta ikizlerine rastlama olasılığı daha sık gibi görünür. Bunun IVF sırasındaki fiziksel yöntemlerle veya rahme yerleştirilmelerinden önce embriyonların üretilme şekilleriyle ilgisi olabilir. Bir araştırma, eğer embriyonun en erken evrelerinde yapısal zayıflıklar varsa bu durumun tek yumurta ikizlerinin oluşmasına etki yapabileceğini ima etmektedir.

Benzer bir durum halihazırda IVF sayesinde bir çocuğu olan ve kalan embriyonlar ile ikinci çocuğuna sahip olmayı ümit eden bir meslektaşımın başına geldi. Rahmine yerleştirilmeden önce kendisine buzu çözülmüş embriyonunun fotoğrafı gösterilmişti ve dört hafta sonra ultrason ile bakıldığında da rahminde yan yana oturan iki embriyonla karşılaşmıştı. İkizinizle oturup tek kişi halindeki resmine bakmak çok ilginç bir şey olsa gerek.